Beeldstabilisatie

Steeds meer digitale compactcamera’s pakken uit met een of andere vorm van beeldstabilisatie. Daarmee kan je in ondankbare omstandigheden vaak toch mooie foto’s maken. We legden drie recente toestellen op de testbank. – Rudi De Latter

Stel, je bent de trotse bezitter van een nieuw digitaal fototoestel. Je hebt je licht opgestoken bij vrienden en collega’s en wat rondgekeken op het internet, want je wil niet zomaar wat doordeweekse foto’s maken. Ook een mooi portret bij kaarslicht moet kunnen of een close-up van je favoriete artiest tijdens een concert. Je koos een toestel met 10 megapixels voor een goede beeldkwaliteit, een groot scherm om foto’s te delen met anderen en 10 x optische zoom om verre objecten dichterbij te halen. Alles onder controle, denk je dan. Mislukte foto’s behoren van nu af aan tot het verleden. Wel, nu moet je eens proberen om bij tienmaal zoom een scherpe foto uit de hand te maken. Bespaar je de moeite. De minste trilling van je handen veroorzaakt een onscherp beeld. Naarmate je verder inzoomt, wordt het licht dat door de lens valt immers zwakker. Hoe minder licht er is, hoe langer de camera zijn sluiter moet openhouden. En hoe langer die belichtingstijd duurt, hoe meer kans dat de camera even beweegt in dat tijdsinterval.

Weinig licht

Onscherpe foto’s krijg je niet alleen door te veel in te zoomen. Je krijgt er ook mee te maken in situaties waarin weinig licht is en je geen flits wil of mag gebruiken – zoals in musea of kerken – of waarin flitsen totaal geen zin heeft, zoals bij verlichte gebouwen en monumenten die buiten het beperkte flitsbereik liggen. Bewegingsonscherpte duikt bovendien op in situaties waarin je zelf beweegt – op de trein, op de fiets, terwijl je stapt – of gewoon omdat je nu eenmaal trillende handen hebt. Wie in dat laatste geval is, wordt alvast niet geholpen door het formaat van digitale compactcameraatjes. Hun pluimgewicht is leuk voor in de broekzak, maar het helpt niet om je hand rustig te houden terwijl je afdrukt.

Alternatief voor statief

Gelukkig hebben de fabrikanten van digitale camera’s daar iets op gevonden. Beeldstabilisatie dus. Je kan het zien als een alternatief voor het statief. Hoewel een statief (je) aangewezen blijft bij écht lange belichtingstijden (van een halve seconde en meer), draagt een goed stabilisatiesysteem wel degelijk bij tot scherpere foto’s genomen vanuit de hand. Er zijn twee soorten beeldstabilisatie: optische en digitale. Als gebruiker word je soms in verwarring gebracht doordat fabrikanten niet altijd duidelijk omschrijven welk systeem ze toepassen. Het is van belang om bij aankoop goed te informeren welk type beeldstabilisatie er gebruikt wordt want de verschillen tussen beide systemen zijn erg groot.

Optische stabilisatie

Bij optische beeldstabilisatie worden de trillingen van de camera door ingebouwde sensoren geregistreerd en wordt als reactie een onderdeeltje van de camera verschoven, tegengesteld aan de beweging. Daardoor heft de ene beweging de andere op. Het bewegende onderdeel kan de beeldsensor zijn – de CCD-chip die het beeld opvangt – of een zwevend deel van de lens. In het eerste geval wordt ook wel van mechanische stabilisatie gesproken, omdat de sensor niet tot het zuiver optische (lenzen-)gedeelte van de camera behoort. In normale omstandigheden valt het licht afkomstig van het foto-onderwerp via het objectief (het geheel van lenzen) op de beeldsensor in een rechte hoek van 90 graden. Wanneer de camera trilt, wordt dat licht afgebogen en komt het niet langer onder een rechte hoek op de sensor terecht. Dat resulteert in een onscherp beeld. Door een deel van de lens of de sensor te verschuiven ten opzichte van de rest van het objectief, wordt de lichtstraal opnieuw in een rechte lijn gebracht. Resultaat: een scherpe foto.

Digitale stabilisatie

Ook bij digitale beeldstabilisatie worden de trillingen van de camera geregistreerd met sensoren. Afhankelijk van de sterkte van de trillingen wordt in dit geval automatisch de lichtgevoeligheid van de beeldsensor (gemeten in ISO-waarden) verhoogd. Doordat de sensor minder licht nodig heeft, kan de camera een snellere sluitertijd instellen en dat voorkomt onscherpte. Dit systeem heeft een belangrijk nadeel: een hogere ISO-waarde brengt ook meer beeldruis met zich mee. Vergelijk het met een oud, analoog fototoestel waarvoor je filmpjes van 100, 200, 400 of zelfs 800 ASA (de voorloper van ISO) kon kopen. Foto’s gemaakt met 800 ASA kon je beter niet vergroten, want dan zag je te veel korrel. Iets gelijkaardigs doet zich voor met digitale stabilisatie. Het systeem is dus niet zo goed als optische stabilisatie, maar toch beter dan een bewogen foto.

Snel bewegende beelden

Interessant dus, die stabilisatie, en dat bewijst ook onze praktische test. Natuurlijk heeft het goede nieuws een keerzijde: camera’s met optische stabilisatie zijn iets duurder dan camera’s zonder. De meerprijs draait rond de 50 euro. Wat ons betreft, toch een nuttige investering voor wie geregeld foto’s maakt in moeilijke omstandigheden. Nog even meegeven dat beeldstabilisatie geen vat heeft op snel bewegende onderwerpen zoals spelende kinderen, zaalsporters en dergelijke. De beweging van je hand wordt wel gecompenseerd, maar die van je onderwerp zal altijd zichtbaar blijven. Tenzij je gebruik maakt van korte sluitertijden of flitslicht.

---

We deden een test met drie camera’s die claimen een goede optische beeldstabilisatie te hebben en in een gelijkaardige prijsklasse zitten: de Pentax Optio A20, de Panasonic Lumix FX07 en de Canon PowerShot A710 IS. Tekst: Karel De Weerdt

We kozen een locatie die erg typisch is voor de toepassing, de Sint-Baafskathedraal in Gent. In zo’n monumentaal gebouw is het doodzonde om met flits te fotograferen: het koude, vlakke licht slaat dan heel de sfeer neer. Maar om zonder flits en zonder statief te werken, is er dan weer te weinig licht. Tenzij de stabilisatie goed werkt.
In de crypte maakten we hetzelfde sfeerbeeld met de drie camera’s. In hun breedhoekstand (zonder zoom) blijkt de stabilisatie onder deze omstandigheden alle drie de toestellen duidelijk te helpen. Bewegingsonscherpte is op geen van de foto’s te zien. Wel valt bij vergroting op dat de Canon een veel fijnere nuance weergeeft in de donkere tonen. Dit is een gevolg van de kwaliteit van de CCD-chip (die het licht door de lens opvangt) in combinatie met software die voor ruisonderdrukking zorgt. Hierdoor laat de Canon de twee andere ruimschoots achter zich.

Schade beperken

Een stuk moeilijker wordt het wanneer we met de camera’s inzoomen op een detail van een beeld dat drie meter boven ons uit torent. Wanneer je de telestand gebruikt, vergroot je niet alleen het beeld, maar ook de bewegingsonscherpte die je eigen trillende handen veroorzaken. Nu blijkt geen van de camera’s echt in staat om voor de volle honderd procent scherp te werken.
Bij Canon en Panasonic valt de schade al bij al mee. Als de foto’s bedoeld zijn om op klassiek formaat (10 bij 15 cm) afgedrukt te worden, kunnen we nog tevreden zijn. De Pentax daarentegen haakt nu af. Doordat de lens iets minder lichtsterk is, heeft hij een iets langere belichtingstijd nodig en de stabilisator kan die tijd niet compenseren. De foto’s zijn te bewogen om bruikbaar te zijn.

Conclusie

Pentax is de verliezer, Canon en Panasonic zijn sterk aan elkaar gewaagd inzake stabilisatietechniek. Een lichte voorkeur toch voor Canon, wegens zijn ruisonderdrukking.

---

Pentax Optio A20
Megapixels: 10
Optische zoom: 3x (equivalent 38-114 mm)
Lichtgevoelig: tot 800 ISO
LCD-scherm: 2,5 inch
Geheugenkaart: SD/SDHC, niet meegeleverd (wel intern geheugen van 22 MB)
Gewicht: 145 gram
Adviesprijs: 419 euro (te vinden vanaf 310 euro)
Oordeel: behoorlijk toestel, maar lens en stabilisatie kunnen veel beter voor die prijs.
Score:7
(kdw)
_________________________________________________________________________

Panasonic Lumix DMC-FX07
Megapixels: 7,2
Optische zoom: 3,6x (equivalent 28-102 mm)
Lichtgevoelig: tot 1250 ISO
LCD-scherm: 2,5 inch
Geheugenkaart: SD/SDHC, 16 MB meegeleverd
Gewicht: 160 g
Adviesprijs: 400 euro (te vinden vanaf 300 euro)
Oordeel: stijlvol toestel met een schitterende lens.
Score:8
(rdl)
_________________________________________________________________________

Canon Powershot A710 IS
Megapixels: 7,1
Optische zoom: 6x (equivalent 35-210 mm)
Lichtgevoelig: tot 800 ISO
LCD-scherm: 2,5 inch
Geheugenkaart: SD, 16 MB meegeleverd
Gewicht: 210 g
Adviesprijs: 405 euro (te vinden vanaf 290 euro)
Oordeel: uitstekende camera voor zuivere foto’s.
Score:8
(kdw)
_________________________________________________________________________

Het Nieuwsblad 04-11-2006
De Standaard 16-12-2006

© 2006 Corelio